Column Onbegrepen én gedragen

Een term dat de laatste jaren steeds meer opgang heeft gevonden binnen de zorgwereld is ‘onbegrepen gedrag’. Deze eufemistische aanduiding helpt ons om probleemgedrag bespreekbaar te maken. Het woordje ‘probleem’ roept toch meteen een waardeoordeel op.

Toch is dat niet vreemd. Wanneer er sprake is van onbegrepen gedrag, dan is er in feite sprake van asociaal gedrag. De cliënt die zich in zeer grove bewoordingen ontevreden uitlaat over de verleende zorg. De cliënt die opgewonden raakt van zorgmedewerkers en dat niet onder stoelen of banken steekt. En zo zijn er nog talloze voorbeelden te bedenken van onbegrepen gedrag. Je kunt je afvragen wat er is mis te verstaan aan dat soort situaties. Zonder meer nogal problematisch, nietwaar?

De crux zit ‘m hierin: het gedrag van de cliënt past niet bij hoe hij of zij altijd geweest is. Hoe de cliënt bekend stond in de omgeving. Met andere woorden: dit ‘nieuwe’ gedrag past helemaal niet bij de persoon in kwestie. Soms staat het zelfs haaks op de normen en waarden die iemand altijd heeft nageleefd. Het is daarom niet verrassend dat de term vaak opduikt als er sprake is van dementie. Maar ook door een plotselinge verandering in de persoonlijkheid, bijvoorbeeld door een herseninfarct, kan onbegrepen gedrag ontstaan.

Daarin schuilt dan ook de grote waarde van zorgvuldig taalgebruik. Het zal je maar overkomen dat je zelf niet begrijpt waarom je bepaalde dingen doet of zegt. Je hele leven heb je trouw voor God geleefd, maar in je dementie voeren de vloeken de bovenhand. Het zal je maar overkomen dat je ouder zich opeens op een schaamtevolle manier gedraagt en daar niet op aan te spreken is. Het is dan een zegen dat we steeds opnieuw leren om niet veroordelend te reageren naar een ander.

Niet reageren vanuit je waardeoordeel is echter geen trucje dat je even aanleert. Wat je nodig hebt is een visie op de mens die ruimte schept voor de ander, met alle mooie en lelijke kanten. Die visie vinden we in de Bijbel. Daar ontdekken we hoe God zijn liefde voor de mensheid toonde in Christus Jezus. In diezelfde barmhartigheid mogen wij ook omgaan met mensen die onbegrepen gedrag vertonen. Dan is het huidige gedrag van een cliënt nog steeds onbegrepen, maar wordt hij of zij wél gedragen door liefdevolle aandacht en zorg.

Nicolas Pouyet, 
Geestelijk verzorger Hanzeheerd

(19 september 2020)

Heeft u hier vragen over?

Agenda

Bekijk alles

Tip van Hanzeheerd

Klik op een agenda of nieuwsitem om meer te lezen